محدث بزرگ احمد نجاشي

شخصيت‏‏شناس شهير ابوالحسين احمد بن علي نجاشي، صاحب كتاب شريف"رجال نجاشي"در صفر سال 372 هجري قمري در شهر بغداد به دنيا آمد. پدرش علي بن احمد خود از بزرگان روايي شيعه محسوب مي‏شود

مقام علمي

مرحوم نجاشي از كودكي و به سفارش پدر در مدارس علميه بغداد به فراگيري علوم ديني پرداخت. از خردسالي با فرزندان علماي بنام دوست مي‏شد و همراه آنان به محضر برزگان مي‏رفت و از نزديك مطالب زيادي مي‏شنيد. از جمله اساتيدي كه در كودكي خدمتش رسيد هارون بن موسي تلعكبري از شخصيت‏هاي درخشان شيعي و محدث بود كه هنوز نجاشي سيزده ساله بود كه اين شخصيت محدث از دنيا رفت.

نجاشي از محضر اساتيد و بزرگان بسياري كسب فيض نموده و آرام آرام به شناخت راويان بزرگ شيعه آشنايي پيدا كرده است كه برخي از اساتيدش عبارتند از:

شيخ مفيد، كه نجاشي در محضر چنين انديشمندي ساليان زيادي استفاده برده است و بيشتر كتابهاي جعفربن محمد قولويه استاد شيخ مفيد را نزد او خوانده است.

پس از درگذشت شيخ مفيد پيشوايي شيعيان به سيد مرتضي منتقل شد، كه نجاشي ساليان متمادي نيز در درس سيد مرتضي حاضر شد.

ديگراساتيدش: علي بن احمد بن عباس نجاشي پدر نجاشي، احمد بن محمد بن عمران معروف به ابن جندي، احمد بن محمد بن موسي معروف به ابن وصلت اهوازي، احمد بن عبدالواحد بن احمد بزاز معروف به ابن عبدون، احمد بن علي بن عباس سيرافي معروف به ابن نوح سيرافي، ابواسحاق ابراهيم بن مخلد، حسن بن احمد بن محمد معروف به ابن هيثم عجلي، ابوعبدالله حسين بن عبيدالله غضايري، حسين بن جعفر بن محمد مخزومي معروف به ابن خمري، علي بن احمد بن محمد قمي معروف به ابن ابي جيد، محمد بن علي بن يعقوب معروف به ابولفرح قنايي كاتب و بسياري از علماي برجسته ديگر.

كتاب «فهرست» يا «رجال نجاشي»

اين كتاب از برترين آثار شيعي در فن علم رجال است كه نجاشي اين اثر ماندگارش را در زمان حيات استادش سيد مرتضي نگاشته است، تا جايي كه سيد مرتضي در يكي از جلسات درس، از سخن آن دسته از مخالفان كه شيعه را به نداشتن آثار و سابقه علمي سرزنش مي‏كردند اظهار ناراحتي مي‏كند و همين مسأله سبب مي‏شود كه نجاشي با تصميم و اراده جدي دست به تحقيق زند و دانشوران شيعي و آثار ارزشمند آنان را معرفي كند.

كتاب رجال نجاشي حاوي نام 1270 فرزانه از محدثان و علماي شيعي است كه در بيشتر موارد، سلسله سند از نجاشي تا راوي و شخصيتي كه به معرفي و آثار او پرداخته‏، ذكر شده است. نجاشي در اين كتاب به شناساندن آثار، كنيه، القاب، نياكان و محل سكونت و زندگي علماي بزرگ پرداخته است. از اين رو نام اين مجموعه"فهرست"معروف به"رجال نجاشي"است.

البته جناب نجاشي غير از اين اثر مشهور كتاب‏هاي ديگري نيز داشته است كه متأسفانه اين نوشته‏ها در دست نمي‏باشد: الجمعه درباره وظايف و اعمال عبادي در روز جمعه، الكوفه در معرفي آثار و اماكن تاريخي شهر كوفه و نيز فضيلت آنها است و مختصر الانوار و مواضع النجوم.

هجرت و وفات

مرحوم نجاشي با از بين رفتن حوزه فرهنگ شيعي و بر اثر كهولت و گرماي زياد و نيز علاقه قلبي كه نسبت به خاندان رسالت داشت در سال 448 قمري بغداد را ترك كرد و به روستاي مطيه در شمال بغداد نزديك سامراء هجرت كرد.

سرانجام در هجدهم جمادي‏الاول سال 450 هجري قمري در همين روستا از دنيا رفت و در همانجا به خاك سپرده شد.

منابع

طبقات اعلام الشيعه، آقا بزرگ تهراني، انتشارات اسماعيليان، قم

روضات الجنات، محمد باقر خوانساري، انتشارات اسلاميه، تهران

رياض العلماء و حياض الفضلاء، عبدالله افندي، آستان قدس رضوي، مشهد

نويسنده: سيد محمد ناظم زاده قمي

سايت ابنا