روش امام جواد(ع) براي ترويج آيات الهي

امام جواد(ع) در طول زندگي كوتاه اما پربار خويش براي صيانت از حقايق قرآن و اسلام و تبيين تعاليم حيات‌بخش اسلام تلاش كرد و با وجود كمي سن، با هوشمندي، درايت و قاطعيت به هدايت عمومي پرداخت و با مخالفان نيز آگاهانه مقابله كرد.

امام نهم شيعيان حضرت جواد در سال 195 هجري در مدينه متولد شد. نام آن بزرگوار محمد و معروف به جواد و تقي است. القاب ديگري مانند رضي و متقي نيز دارد ولي تقي از همه معروفتر است.

امام محمد تقي هنگام وفات پدر 8 ساله بود. پس از شهادت جانگداز حضرت رضا (ع)، مقام امامت به فرزند ارجمندش حضرت جوادالايمه (ع) انتقال يافت.

دوران امامت

امام جواد در سال 203 هجري قمري به امامت رسيد دوران هفده ساله امامت او با حكومت مأمون و معتصم، خلفاي عباسي، همزمان بود. هنگامي كه امام رضا (ع) به دعوت مأمون از مدينه به توس رفت امام جواد كه كودك بود، مانند ديگر افراد خانواده حضرت رضا در مدينه ماند و در سال 202 هجري قمري براي ديدار پدر به مرو رفت و سپس به مدينه بازگشت.

امام در بغداد

پس از شهادت امام رضا (ع) مأمون به بغداد رفت. او كه از كمالات علمي و معنوي امام جواد آگاه بود ايشان را از مدينه به بغداد دعوت كرد. اما دولتمردان حكومت عباسي و اطرافيان مأمون از اين اقدام ناخشنود بودند، به ويژه آنكه مأمون تصميم داشت دختر خود ام الفضل را به همسري امام جواد در آورد.

مأمون براي آنكه آنها را از مقام علمي و فضل آن حضرت آگاه كند، در بغداد مجلس بحثي ميان او و دانشمندان بزرگ آن روزگار ترتيب داد. در اين مجلس، امام به پرسشهاي علما پاسخ گفت و ميزان دانش و هوش وي بر آنان آشكار شد. پس از آن مأمون دختر خود را به همسري امام درآورد.

سفر حج و شهادت

امام جواد پس از چندي به سفر حج رفت و از آنجا به مدينه بازگشت و تا پايان خلافت مأمون در آن شهر ساكن بود. پس از مرگ مأمون به دستور معتصم عباسي در سال 220 هجري قمري، به همراه همسرش ام الفضل، به بغداد رفت و بنابر برخي روايتها به دستور معتصم مسموم شد و در همان سال وفات يافت.

شخصيت و مقام علمي امام

امام جواد را همه مسلمانان، عالمي بزرگ مي دانستند. ايشان انساني بردبار، نيكو سخن، عابد و بسيار باهوش بود. حديثهاي بسياري از آن امام، در كتابهاي حديث، از جمله عيون اخبار الرضا، تحف العقول، مناقب و بحارالانوار نقل شده است.

در دوره اي كه فرقه هاي مختلف اسلامي و غير اسلامي رشد و نمو يافته بودند و دانشمندان بزرگي در اين دوران زندگي مي كردند و علوم و فنون ساير ملتها پيشرفت كرده و كتابهاي زيادي به زبان عربي ترجمه و در دسترس قرار گرفته بود امام جواد با وجود كمي سن وارد بحثهاي علمي شد و با سرمايه خدايي احكام اسلامي را مانند پدران و اجداد بزرگوار خود گسترش داد و به تعليم و ارشاد عمومي پرداخت.

ترويج آيات قرآن

حضرت جواد (ع) اعتقاد داشت كه آيات الهي بايد در جامعه فراگير شوند و تمام مسلمانان در گفتار، رفتار و استدلال‌ روزمره خود از قرآن و معارف بلند آن بهره گيرند، به همين جهت‏ سعي مي‌ كرد در گفت‌وگوها و معاشرت و برخورد با مردم از آيات قرآن استفاده كند.

قاسم بن عبدالرحمن به مذهب زيديه گرايش داشت، اما با شنيدن آياتي از قرآن كه امام جواد بر وي قرايت كرد، با حقيقت آشنا شده و به امامت امام جواد و ساير ايمه اعتقاد پيدا كرد.

امام جواد از تفسيرهاي نابجا و غير عقلاني آيات قرآن جلوگيري كرده و علما و دانشمندان را به فهم صحيح آيات راهنمايي مي‏كرد.

بخشش

بخشش در راه خدا يكي از ويژگي‌هاي بارز اهل ‏بيت است و آنان براي جلب رضايت پروردگار، كمكهاي فراواني به نيازمندان مي‌كردند. نهمين پيشواي مسلمين حضرت جواد (ع) نيز مانند اجداد بزرگوار خود به مستمندان كمك مي‌كرد.

برنامه عملي امام جواد براساس نامه‌اي بود كه از طرف پدر بزرگوارش امام رضا (ع) از خراسان براي ايشان فرستاده شده بود. امام رضا در اين نامه به فرزند عزيزش نوشت: «من به خاطر حقي كه بر تو دارم، از تو مي‌خواهم كه هرگاه تصميم به خارج شدن از منزل داري، از درِ بزرگ داخل و خارج شوي. هنگامي كه سوار مركب خود مي‏شوي، همراه خود طلا و نقره بردارو هر كس از تو درخواست كمك نمود، به او نيكي كن...».

تابناك